Carrière zelf uitstippelen

Laatstejaars en pas afgestudeerden wachten niet meer lijdzaam wat er op hun pad komt. Ze stippelen hun carrière graag zelf uit, merkt loopbaanadviseur Els Ackerman: 'Ik heb het idee dat jonge mensen veel bewuster met hun loopbaan omgaan. Vroeger had je een baan en je had geen idee wat een loopbaan was. Nu is het heel normaal om diverse banen na elkaar te hebben. Je weet nu ook dat er mensen zijn die je om advies kunt vragen. Jongeren zitten met vragen als: heb ik goed gekozen, wat is mijn volgende stap? Ik heb het idee dat een loopbaanadviseur langzamerhand tot het normale instrumentarium behoort van wat mensen gebruiken.'

Tot een aantal jaar geleden bestond het voornaamste werk van loopbaanbegeleiders uit het curatieve werk, het puinruimen. Tegenwoordig gaat het steeds vaker om preventieve of pro-actieve hulp. De jongere werknemer wacht niet tot hij of zij diep in de problemen zit, maar voert zelf de regie. Ze vragen geen advies omdat ze hun werk dreigen kwijt te raken, maar omdat ze zelf denken: 'Hier moet ik niet te lang blijven zitten' of 'Ik wil wat anders'.
Dat merkt ook Peter Tielenius Kruythoff, voorzitter van NOBOL, het overkoepelend orgaan voor loopbaanadviesbureaus. 'Jongeren zijn alerter op het hebben van begeleiding en het ervoor zorgen dat ze optimaal functioneren dan ouderen. Ouderen denken vaak: dat kunnen we zelf wel. Jongeren hebben er helemaal geen problemen mee daar hulp bij te vragen. Ze stellen zich wat dat betreft kwetsbaarder op. Dat is het verschil.'

Loopbaanbegeleiding, coaching of mentoring?

Loopbaanbegeleiding, coaching en mentoring: op allerlei manieren word je tegenwoordig hulp aangeboden. Er zijn verschillen tussen de verschillende vormen. Loopbaanbegeleiding pakt een probleem aan, bij coaching gaat het meer om een klankbord en bij mentoring is het doel iets te leren.
Tielenius Kruythoff: 'Bij Nobol verstaan we onder loopbaanbegeleiding "mensen in bedrijven begeleiden als er een probleem is". En dat kan op veel terreinen zijn. Als mensen niet goed functioneren, niet goed kunnen opschieten met hun baas of ondergeschikten, als mensen het gevoel hebben dat ze hun potentieel niet ten volle benutten, of als mensen gepromoveerd zijn en een extra duwtje nodig hebben.'
Bij loopbaanbegeleiding, het woord zegt het al, gaat het om begeleiding. Zo'n adviseur vertelt je niet wat je moet doen, maar helpt je bij het maken van je eigen keuzes. Hij/zij luistert goed en stelt vragen die veel andere mensen niet stellen. Ackerman: 'Een loopbaanadviseur vraagt door en neemt geen genoegen met oppervlakkige verhalen. Wat doe je nou eigenlijk, is zo'n vraag. Het valt me op dat mensen veel moeite hebben met duidelijk maken wat ze nu precies doen. Het is voor hen zo vanzelfsprekend. Ik begin meestal met mensen te laten kijken naar de manier waarop ze in hun leven keuzes hebben gemaakt. Zit er een patroon in? Bevalt dat patroon je? Zo leer je herkennen hoe jij dingen opknapt.'
Verwacht niet dat je carrière na zo'n loopbaantraject direct ingrijpend wijzigt. Je moet zelf aan een verandering toe zijn. Vaak heb je vage ideeën, maar het kan nog wel een half jaar of langer duren voor zo'n idee uitgegroeid is tot een goed onderbouwd plan.

Kies een professional

Besluit je professionele begeleiding te zoeken, dan wil je een betrouwbaar iemand en geen beunhaas. Het meest eenvoudige is vrienden en collega's hiernaar te vragen. Heeft iemand goede ervaringen met een loopbaanbegeleider? Nee? Ga dan bij een aantal bureaus of loopbaanadviseurs langs voor een oriënterend gesprek. Op de site van NOBOL vind je een overzicht van loopbaanadviseurs die gecertificeerd zijn door het CMI (Career Management Institute) en aan bepaalde eisen voldoen.
Vakkennis is heel belangrijk, maar het moet ook klikken tussen jou en de loopbaanadviseur. Ackerman: 'Het zijn vaak heel persoonlijke gesprekken. Je legt soms dingen op tafel, die je nergens anders op tafel legt. Een gevoel van vertrouwen is daarom ook belangrijk.'
Tot slot de financiële kwestie: wie gaat dat betalen? Je kunt zelf (diep) in de buidel tasten, maar veel werkgevers hebben een budget waaruit een loopbaantraject betaald kan worden.

Dan blijft natuurlijk de vraag: ben je als weldenkend en goed opgeleid persoon niet goed in staat zelf je loopbaan uit te stippelen? Vaak wel, is de mening van Ackerman: 'Ik denk dat veel mensen zelf hun loopbaan kunnen plannen en dat ook doen. Bij mij komen de mensen die graag de mening van een buitenstaander willen. Soms hebben ze maar twee of drie gesprekken nodig en kunnen ze het daarna verder zelf.'

Een bezoek aan een loopbaanadviseur heeft zeker een toegevoegde waarde, vindt Tielenius Kruythoff: 'Mensen kunnen hun eigen gedachten veel beter formuleren als ze daar hulp van een professional bij krijgen. Dan hoeft die professional nauwelijks meer te doen dan te luisteren en de juiste vragen te stellen. Vrienden of collega's kunnen ook een luisterend oor bieden, maar amateurs weten niet altijd die goede vragen te stellen. Een loopbaanbegeleider maakt mensen 'wakker', leert ze hun eigen problemen inzien.'

terug